MEDICA - Laboratorium Analiz Medycznych
ul. Słowackiego 48/48a
26-600 Radom
tel./fax.: 48 365 49 33
e-mail: medica@medica.radom.pl

Godziny Otwarcia:
Pn-Pt 700-1900
So 700-1500

Grupa krwi

autor / wtorek, 11 August 2015 / W kategorii:

Grupa krwi została odkryta w 1901 roku przez Karla Landsteinera. Naukowiec zauważył, że na krwinkach czerwonych występują dwa rodzaje antygenów, które warunkują zjawisko aglutynacji, czyli zlepiania się ze sobą poszczególnych krwinek. Nieco później dwaj uczeni: Ludwik Hirszfeld i Emil von Dungernem stworzyli podstawy nauki o grupach krwi i wprowadzili ich oznaczenie symbolami A, B, AB i O. Takie oznaczenie grup krwi zostało przyjęte przez wszystkie państwa na świecie w 1928 roku.

U człowieka do roku 2014 opisano 35 układów grupowych krwi. Jednak z punktu widzenia praktyki medycznej największe znaczenie mają układy:

  • Układ AB0
  • Układ Rh

Układ AB0

Układ AB0 stanowi najważniejszy układ grupowy w organizmie ludzkim. Antygeny grupowe są rozmieszczone nie tylko na krwinkach czerwonych lecz również na powierzchni wszystkich komórek organizmu z wyjątkiem neuronów. Antygeny układu AB0 pojawiają się w 6. tygodniu życia płodowego, jednak ich pełna ekspresja pojawia się ok. 16-18 miesiąca życia. W związku z tym rekomenduje się ustalać grupę krwi po ukończeniu przez dziecko 2. roku życia – wyjątek stanowią sytuacje nagłe, planowane zabiegi chirurgiczne, itp. Obecność antygenu A lub B decyduje o posiadaniu jednej z 4 podstawowych grup krwi: A, B, AB lub 0.  Jest to jedyny układ , w obrębie którego występują naturalne przeciwciała przeciwko antygenom, które nie pojawiają się na własnych krwinkach czerwonych.Przynależność do określonej grupy krwi jest dla organizmu ludzkiego uwarunkowana genetycznie oraz jest cechą stałą i niezmienną przez całe życie. Do zmiany grupy krwi może dojść tylko i wyłącznie w wyniku przeszczepu szpiku kostnego, ponieważ nowy szpik wytwarza krwinki czerwone z antygenami dawcy.

Grafika pochodzi z Wikimedia Commons, autor:InvictaHOG

Dziedziczenie grup krwi układu AB0

Dziedziczenie grup krwi odbywa się według praw Mendla. Zgodnie z tym prawem, dziecko dziedziczy po każdym z rodziców po 1 allelu (wersji) genu warunkującego grupę krwi. Allele (wersje genu) A i B dominują nad allelem, który odpowiada za grupę krwi 0. W związku z tym osoba z grupą krwi AB posiada zarówno allel A jak i allel B, a osoba z grupą krwi 0 posiada oba allele 0. Nieco odmienna jest sytuacja osób z grupą krwi A lub B, ponieważ mogą oni mieć zarówno oba allele takie same (dwa allele A w przypadku  grupy krwi A czy dwa B w przypadku grupy krwi B), jak i jeden allel typowy dla swojej grupy krwi, drugim zaś może być allel 0.

Rodzic

Rodzic

0

A

B

AB

0

0

0 lub A

0 lub B

A lub B

A

0 lub A

0 lub A

0, A, B lub AB

A, B lub AB

B

0 lub B

0, A, B lub AB

0 lub B

A, B lub AB

AB

A lub B

A, B lub AB

A, B lub AB

A, B lub AB

 

 

Układ Rh

Układ Rh jest najbardziej złożonym układem grupowym w organizmie ludzkim. Jego nazwa pochodzi od rodzaju małp Rhesus, od których po raz pierwszy uzyskano krwinki Rh+. Antygeny Rh występują tylko i wyłącznie na krwinkach czerwonych. Pojawiają się w 6, tygodniu życia płodowego i od samego początku wykazują dużą immunogenność. Na obecną chwilę wyróżnia się  w obrębie układu Rh 49 antygenów. Najistotniejszym i najbardziej immunogennym w tym układzie jest antygen D. W związku z tym osoby, u których na powierzchni krwinek czerwonych występuje antygen D, określa się mianem Rh+. Około 15 % społeczeństwa posiada krwinki czerwone, na których nie występuje antygen D – takie osoby określa się jako Rh-.

Synteza przeciwciał anty-Rh odbywa się dopiero w wyniku kontaktu z antygenem Rh i wymaga czasu. Może to nastąpić w trakcie trwania ciąży (konflikt serologiczny) lub po przetoczeniu krwi niezgodnej w ramach układu Rh. Należy zaznaczyć, że konflikt serologiczny dotyczy zazwyczaj kolejnej ciąży.

U około 1 % naszej populacji występuje odmiana w obrębie układu Rh określana mianem słabego antygenu D. Osoby te posiadają antygen D o słabej ekspresji na krwinkach czerwonych. Pacjent z taką odmianą antygenu D jest jednocześnie dawcą Rh+ oraz biorcą Rh-.

Dziedziczenie czynnika Rh

Grupę krwi w układzie Rh warunkuje obecność lub brak antygenu D na powierzchni krwinek czerwonych. W tym przypadku możliwe są 2 warianty grup krwi: Rh+ ( antygen D obecny na powierzchni krwinek czerwonych) lub Rh- (brak antygenu D na powierzchni krwinek czerwonych). Czynnik Rh jest dziedziczony po rodzicach zgodnie z prawami Mendla. Dziecko od rodziców dziedziczy allel odpowiadający za czynnik Rh lub nie. Allel Rh+ jest dominujący – wystarczy jeden allel Rh+ by zdeterminować grupę krwi Rh+. W związku z tym grupa Rh+ może występować w 2 wariantach: 2 allele Rh+ lub jeden allel Rh+ i jeden allel Rh-.

Rodzic

Rodzic

DD (Rh+)

Dd (Rh+)

dd (Rh−)

DD (Rh+)

DD (Rh+)

DD lub Dd (Rh+)

Dd (Rh+)

Dd (Rh+)

DD lub Dd (Rh+)

DD lub Dd (Rh+) lub dd (Rh−)

Dd (Rh+) lub dd (Rh−)

dd (Rh−)

Dd (Rh+)

Dd (Rh+) lub dd (Rh−)

dd (Rh−)

 

 

Procentowy rozkład występowania grup krwi w populacji polskiej

 

Oznaczenie grupy krwi wykonuje się przed planowanymi zabiegami chirurgicznymi, u par planujących potomstwo lub spodziewających się dziecka, dla potrzeb ustalenia ojcostwa, przy doborze odpowiedniego dawcy krwi w przypadku koniecznej transfuzji krwi.

Jedynymi respektowanymi dokumentami potwierdzającymi grupę krwi są:

  • Wynik badania laboratoryjnego z podpisem i pieczątką osoby wykonującej oznaczenie i osoby autoryzującej
  • Legitymacja honorowego dawcy krwi
  • Identyfikacyjna karta grupy krwi, potocznie zwana krewkartą lub KIGK (Karta Identyfikacyjna Grupy Krwi)

Przygotowanie do badania: Pacjent nie musi być na czczo. Na badanie można się zgłaszać cały dzień z dokumentem potwierdzającym tożsamość (w przypadku dzieci należy zabrać ze sobą książeczkę zdrowia dziecka).

Czas oczekiwania na wynik: 2 dni robocze

« Wróć do listy terminów
GÓRA

Newsletter

Zapisz się do Naszej listy kontaktowej, aby raz w tygodniu otrzymywać aktualności z Naszej strony, oraz informacje o najnowszych Promocjach!

Dziękujemy za zapisanie się do Neszego Newslettera!