MEDICA - Laboratorium Analiz Medycznych
ul. Słowackiego 48/48a
26-600 Radom
tel./fax.: 48 365 49 33
e-mail: medica@medica.radom.pl

Godziny Otwarcia:
Pn-Pt 700-1900
So 700-1500

Amylaza w surowicy

autor / poniedziałek, 10 August 2015 / W kategorii:

Amylaza (dawniej diastaza) jest enzymem hydrolitycznym wydzielanym głównie przez trzustkę i ślinianki. Aktywność tego enzymu wykryto również w gruczole tarczowym, płucach, śluzówce jelita, macicy, jajowodach, gruczole krokowym oraz w śladowych ilościach w śledzionie, mięśniu sercowym, nadnerczach, mięśniach szkieletowych i nerkach, a ektopową biosyntezę w komórkach nowotworowych. Amylaza występuje w formie wielu izoenzymów i izoform. Bierze udział w trawieniu wielocukrów  (przede wszystkim skrobi, glikogenu, amylopektyn) do cukrów prostych. Enzymatyczne trawienie skrobi rozpoczyna się już w jamie ustnej z udziałem amylazy śliniankowej i jest kontynuowana w jelicie cienkim przez amylazę trzustkową. Produkty rozkładu skrobi ulegają hydrolizie do glukozy. 

Na całkowitą aktywność enzymatyczną składają się:

  • amylaza śliniankowa (S) głównie pochodzenia śliniankowego, ale może być także wytwarzana poza śliniankami przez struktury pochodzenia ektodermalnego wchodzące w skład jajników lub jajowodów oraz przez guzy (gruczołu krokowego, piersi, płuca). Amylaza śliniankowa (S) wydzielana jest do śliny i światła przełyku, gdzie hydrolizuje skrobię zawartą w pokarmach. Po dotarciu do żołądka ulega dezaktywacji w kwaśnym pH.
  • amylaza trzustkowa (P) pochodzenia wyłącznie trzustkowego. Jest stałym składnikiem soku trzustkowego i wykazuje dużą stabilność w środowisku obojętnym i alkalicznym. Jej głównym miejscem działania jest jelito cienkie.

W osoczu i moczu ludzi zdrowych występuje zarówno amylaza typu S jak i P.

Badanie aktywności amylazy w surowicy krwi jest zlecane u pacjentów z silnymi bólami brzucha, gorączką, obniżonym łaknieniem, nudnościami oraz do oceny skuteczności leczenia.  Ponadto badanie to jest rekomendowane w diagnostyce chorób ślinianek.

Obniżona aktywność amylazy w surowicy może świadczyć o uszkodzeniu trzustki,  chorobie nerek lub o zatruciu ciążowym.

W ostrym zapaleniu trzustki wzrost aktywności amylazy może być nawet 4-6-krotny w porównaniu do wartości referencyjnych. Wzrost ten następuje w ciągu 12-72 od początku objawów i wraca do normy w ciągu 3–5 dni. Wzrost aktywności amylazy w surowicy, towarzyszący objawom klinicznym zapalenia trzustki, umożliwia rozpoznanie ostrego zapalenia trzustki z czułością bliską 90%. Zwykle podwyższonej aktywności amylazy w surowicy zwykle towarzyszy podwyższona aktywność lipazy. Przy podejrzeniu ostrego zapalenia trzustki rekomenduje się równocześnie oznaczenie obu tych enzymów. W pacjentów z ostrym zapaleniem trzustki wywołanym  hipertriglicerydemią można nie zaobserwować wzrostu aktywności amylazy.

W przewlekłym zapaleniu trzustki wzrost aktywności amylazy jest umiarkowany i często ulega obniżeniu wraz z uszkodzeniem komórek trzustki produkujących ten enzym. Przewlekłe zapalenie trzustki często towarzyszy chorobie alkoholowej i chorobom o podłożu genetycznym (takim jak mukowiscydoza), ale może być również spowodowane urazem lub niedrożnością przewodu trzustkowego.

Hiperamylazemia może być spowodowana wzrostem aktywności izoenzymu S w przebiegu chorób gruczołów ślinowych. Wśród patologii ślinianek przebiegających z podwyższoną aktywnością amylazy  wymienia się: ostre zapalenia ślinianek (np. nagminne zapalenie przyusznic – świnka), przewlekłe zapalenie ślinianek (w tym w przebiegu zespołu Sjögrena), uraz i guz ślinianek.

Wzrost aktywności amylazy występuje także w następujących chorobach:

Pochodzenie

Etiologia

Drogi żółciowe

  • guz brodawki Vatera
  • ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego
  • kamica przewodu żółciowego wspólnego

Żołądek

  • perforacja wrzodu trawiennego
  • ostre zapalenie

Jelita

  • perforacja wrzodu trawiennego
  • perforacja jelita o innej etiologii
  • ostre zapalenie żołądka i jelit
  • niedrożność jelit
  • zawał krezki
  • zespół pętli doprowadzającej
  • choroba Leśniowskiego-Crohna
  • wrzodziejące zapalenie jelita grubego
  • ostre zapalenie wyrostka robaczkowego

Żeńskie narządy płciowe

  • zapalenie jajowodu
  • pęknięta ciąża pozamaciczna
  • guz jajnika (głównie cystadenocarcinoma)
  • endometrioza

Nerki

  • ostra i przewlekła niewydolność

Płuca

  • zapalenie
  • rak

Zaburzenia homeostazy:

  • metaboliczne
  • kwasowo-zasadowe
  • endokrynologiczne
  • ketoza
  • kwasica cukrzycowa

Jatrogenne

  • ERCP
  • sfinkterotomia endoskopowa
  • gastroskopia
  • chirurgia jamy brzusznej
  • kardiochirurgia
  • zabiegi operacyjne szczękowo-twarzowe
  • farmakoterapia

Układ krążenia 

  • zawał mięśnia serca
  • tętniak rozwarstwiający aorty

Inne 

  • makroamylazemia
  • uraz mózgowo-czaszkowy

 

Niekiedy zdarza się, że pacjent z prawidłową czynnością nerek ma podwyższoną aktywność amylazy w surowicy krwi przy jednoczesnej małej aktywności tego enzymu w moczu i prawidłowej aktywności lipazy w surowicy krwi. Najczęściej taka sytuacja spowodowana jest tzw. makroamylazemią.  Makroamylaza jest kompleksem amylazy z immunoglobulinami, głównie IgA i IgG, które tworzą się na zasadzie reakcji antygen-przeciwciało. Powstały kompleks ma zbyt dużą masę cząsteczkową, aby został przefiltrowany do moczu. Makroamylaza gromadzi się w surowicy, prowadząc do hiepramylazemii, która może utrzymywać się przez wiele lat bez rzeczywistego związku ze stanem klinicznym pacjenta. Szacuje się, że problem ten dotyczy ok. 0.4% populacji i ok. 3-10% wszystkich przypadków hiperamylazemii. Najczęściej występuje ona u chorych na szpiczaka mnogiego lub AIDS, którym towarzyszą zaburzenia immunologiczne, a zwłaszcza wzrost liczby krążących przeciwciał. W przypadku potwierdzenia u pacjenta makroamylazemii, fakt ten należy odnotować jego dokumentacji medycznej.

 

Przygotowanie do badania: Pacjent musi być na czczo. Na badanie należy się zgłosić między 7:00 a 10:00 rano. Dzień przed planowanym badaniem nie należy spożywać alkoholu ani leków wiążących wapń (np. cytrynianów, szczawianów).

Zwiększoną aktywność amylazy może powodować stosowanie niektórych leków takich jak: alkaloidy, opium, morfina, kodeina, fentanyl, pentazocyna, petydyna, leki cholinergiczne, furosemid, asparaginaza, kwas aminosalicylowy i paraminosalicylowy oraz inne salicylany, azatiopryna, chlortalidon, kortykosteroidy, jodowe środki cieniujące, cyproheptadyna, kwas etakrynowy, histamina, sekretyna, meperydyna, metyldopa, oksyfenbutazon, fenformina, ryfampicyna, tetracyklina, diuretyki tiazydowe, sulfametizol, salazosulfapirydyna, nitrofurantoina, kwas walproinowy, doustne środki antykoncepcyjne, etanol.

Przejściowy niewielki wzrost aktywności amylazy w surowicy zwykle nietrwający dłużej niż 48−72 godziny obserwuje się u około 20% pacjentów po przebytej gastroskopii.

Czas oczekiwania na wynik: 1 dzień roboczy 

Synonimy:
amylazy w surowicy
« Wróć do listy terminów
GÓRA

Newsletter

Zapisz się do Naszej listy kontaktowej, aby raz w tygodniu otrzymywać aktualności z Naszej strony, oraz informacje o najnowszych Promocjach!

Dziękujemy za zapisanie się do Neszego Newslettera!